Dạy bé hành xử đúng mực

Dạy bé hành xử đúng mực

Bạn thường ít quan tâm đến cách bé hành xử khi còn nhỏ. Một tiếng ợ lớn của bé sơ sinh có thể làm bạn bật cười, rồi khi bé bắt đầu học nói, bạn xem những lời chê bai vô ý hoặc hành vi có vẻ thô lỗ là khá đáng yêu. Nhưng khi bé vào mầm non/nhà trẻ, bắt đầu chơi đùa với bạn và tham gia những buổi tiệc sinh nhật, cách hành xử lại trở nên quan trọng.

Những bé không lễ phép, không hành xử đúng mực, không biết cách cư xử với người khác thường dễ bị bạn bè cùng lứa tẩy chay, giáo viên và bạn học xa lánh trong suốt thời đi học và gặp không ít khó khăn trong các tình huống giao tiếp xã hội khi trưởng thành.

Thật không may, dạy bé hành xử đúng mực là điều không hề dễ chút nào. Ở tuổi mầm non, khi vẽ một bức tranh về vũ trụ, bé sẽ đặt mình ngay trung tâm. Và nhu cầu của người khác không phải là điều bé quan tâm.

Nhưng có thể bạn cũng đã bắt đầu dạy bé về cung cách hành xử. Khi bé ở tuổi chập chững muốn ăn nhiều đậu xanh hơn (hay gạo trắng), bạn nên nhắc bé nói “xin vui lòng”. Và khi đến tuổi mầm non, nếu bé được nhận quà, cần khuyến khích bé cư xử lễ phép bằng cách hỏi “Con phải nói gì với Bà nè?”

Dù nói “xin vui lòng” và “cảm ơn” là một khởi đầu tuyệt vời, nhưng đó chỉ mới là khởi đầu. Bé còn phải học nhiều điều khác nữa. Nhìn chung, dạy bé cách hành xử là truyền đạt cho bé về hành vi tốt trong nhiều tình huống. Những mẹo sau có thể giúp bạn:
  • Bắt đầu từ bước đơn giản. Đối với bé 3 tuổi, “xin vui lòng” và “cảm ơn” là bước đầu tiên; sau đó thêm vào “xin lỗi”. Phép lịch sự khi dùng điện thoại “Rất vui được gặp bạn” và lời nhắn cảm ơn là bước tiếp theo. 
  • Chỉ cho bé một số phương pháp. Ngay giây phút bạn trả lời điện thoại hoặc bắt đầu nói chuyện với người khác, bé sẽ bất ngờ và không thể kìm nén việc muốn nói chuyện với bạn. Vì điều này gần như là không thể thay đổi, bạn có thể dạy cho bé nói một cách lịch sự “con xin lỗi” hoặc bóp cánh tay của bạn thay vì la hét. Khi bé lớn hơn, bạn có thể giải thích cho bé sự khác nhau giữa lý do tốt và không tốt khi ngắt lời người khác.Hay muốn ăn vặt là không tốt. Và nếu bé sử dụng một trong những cách trên, nên đáp lại ngay lập tức. Lờ đi một cái bóp tay nhẹ sẽ khiến bé nghĩ rằng tốt hơn là nên la hét để được chú ý. 
  • Làm gương khi nói. Nói xin vui lòng, cảm ơn và xin lỗi với bé và mọi người bạn tiếp xúc. Nếu bạn không nói “xin vui lòng” khi yêu cầu bé nhặt đồ chơi lên, hoặc bạn bỏ qua lời “cảm ơn” khi nhận quà Valentine của chồng, bạn đang phá hỏng mọi bài giảng mà bạn đã kỳ công, chăm chút gieo dần vào đầu bé. 
  • Làm gương khi hành động. Tương tự như trên, giữ cửa cho người phía sau và giúp cụ già băng qua đường sẽ là ví dụ minh họa hiệu quả cho hành vi lịch sự. Ngược lại, hét lên với kẻ thô lỗ vừa giành đường khi bạn đang lái xe sẽ có tác dụng ngược lại. 
  • Nên nhất quán. Không chỉ ở công ty hoặc khi ăn ở ngoài, lịch sự và hành xử đúng mực phải là một phần trong thói quen hàng ngày của bạn. 
  • Không la rầy. Nhiều bố mẹ sa đà vào những bài khiển trách dài dòng như “Đừng la hét nữa! Bố/mẹ phải nói với con bao nhiêu lần nữa là phải yên lặng khi ở nhà?” Những cụm từ ngắn, đi thẳng vào vấn đề như “Con nhỏ tiếng lại đi” sẽ hiệu quả hơn. Hành vi cũng tương tự như vậy. Nếu bé dùng tay bốc thức ăn, thay vì rao giảng cho bé về lịch sử dụng cụ ăn, bạn chỉ cần đưa nĩa cho bé là đủ.
  • Khen nhiều, phạt ít. Bé mầm non thực sự muốn làm điều đúng đắn, cả khi không biết điều đó bao gồm những gì. Và bé thích mê khi được khen. Vì vậy, khi bé có thái độ đúng mực, đừng tiết kiệm lời khen và nên khen cụ thể: “Bố/mẹ rất tự hào khi con nói xin lỗi với em vì lỡ làm rơi một mảnh đồ chơi lên chân em.” 
  • Tôn trọng bé. Nếu bé cư xử hung hăng, nên dắt bé ra một chỗ khác và kín đáo thảo luận về vấn đề này. Chỉ trích bé trước mặt người khác sẽ khiến bé bối rối và thậm chí lần sau bé có thể trở nên hung hăng hơn để trả đũa bạn. 
  • Nhắc lại và thực thi hậu quả. Tiêu chuẩn hành xử đúng mực nên được nâng cao hơn khi bé lớn hơn. Do đó, nếu bé muốn bạn vào phòng khách để lấy gấu bông bé để trong đó, nên cho bé biết bé phải tự vào lấy. Nếu bé không cảm ơn vì bạn đã rót sữa vào ly theo yêu cầu của bé, đừng đưa sữa cho đến khi bé chịu cảm ơn. 

Cuối cùng, nên giữ kỳ vọng của mình ở mức hợp lý. Trên thực tế, dạy bé hành xử đúng mực là một quá trình kéo dài nhiều năm. Trong khi đó, bạn phải cần sẵn sàng để nhắc nhở bé hàng chục lần mỗi ngày trước khi bé thẩm thấu được những thông điệp này.

Chủ đề liên quan: